11 málningar eftir

HEIÐRIK Á HEYGUM

ÓLAVUR RIDDARARÓS

Kvæðið um Ólav Riddararós byggir á fólkatrúnna, at álvar og huldufólk livdu í nánd av menniskjunum, viðhvørt vøkur og tølandi, men kortini skilabest at halda seg frá.

FØROYSKT

Í kvæðinum hoyra vit um seinasta dagin í lívinum hjá tí unga Ólavi. Dagin fyri at hann skal giftast, sníkir hann seg burtur at vitja sítt álvafljóð eina seinastu ferð, hóast móðir hansara inniliga roynir at ávara hann og spáar, at hetta verður hansara bani. Ólavur ríður til staðin, har álvarnir búgva, og finnur frillu sína uppskrýdda við flættaðum hári. Hon er fegin at síggja hann, heldur at hann er komin at biðja seg og býður honum at koma í dansin at kvøða fyri sær og hinum álvunum. Ólavur sýtir og sigur sum er, at hann skal giftast aðrari kvinnu dagin eftir, og tí ikki longur kann hitta hana. Álvamoyggin tekur honum svikið serstakliga illa upp: hann sleppur at velja millum at doyggja alt fyri eitt ella liggja á sóttarsong í sjey ár. Hann ivast ikki leingi og velur at doyggja dagin eftir. Álvamoyggin ber honum eitraðan drykk, og alt fyri eitt sum Ólavur svølgir tann beiska løgin, kennir hann sær deyðamein. Álvagentan biður hann kyssa seg farvæl eina seinastu ferð, og tað ger hann, um enn av lítlum huga. Síðani ríðir Ólavur heimaftur og viðgongur treyður fyri móður sínari, at hann hevur verið í hóslag við álvarnar og má bøta fyri tað við lívinum. Hann doyr áðrenn náttin er liðin, og við honum doyggja bæði móðir hansara og hansara ætlaða brúður av sorg og trega.

Hetta kvæðið er partur av aldargamla skaldskapinum á mannamunni í Føroyum. Tað varð skrivað niður í fleiri brigdum í trimum ymiskum oyggjum í Føroyum millum 1825 og 1873 og er seinni komið á prent. Tað verður framvegis nógv kvøðið. Kvæðið er eisini kent úr øðrum londum, eitt nú Danmark, Íslandi, Noregi  og Svøríki, og líknandi søgur um hættislig sambond millum yvirnátúrligar kvinnur og deyðiligar menn finnast eisini í bretsku oyggjunum.

11 paintings after

HEIÐRIK Á HEYGUM

ÓLAVUR RIDDARARÓS

ENSKT

The ballad of Ólavur Riddarós and the elven maiden is based on the vernacular belief that elves and hidden people lived close by, but most often out of sight of humans. These supernatural beings could sometimes be beautiful and seductive, but dangerous to meddle with. The ballad tells of the eve before his wedding, when Ólavur Riddararós saddled his horse and rode into the night, bound for the hidden dwellings of the elves. There waited the elven maiden, radiant, her long hair braided for him, certain he had come to claim her as his bride. But Ólavur came only to end what they had. He belonged now to the mortal world and another woman awaited him at dawn. The elven maiden’s joy turned to fury and sorrow. In return of his betrayal she offered two fates: seven years of wasting sickness or swift death. Ólavur, unable to bear years of sickness, chose death. She gave him a bitter draught, and as it burned his throat his belt snapped, a sign that life was leaving him. He rode home pale and hollow, confessing to his mother that he had been among the elves. By nightfall he was gone. His bride-to-be followed him into death, and by morning his mother’s heart had broken as well. What should have been a day of marriage ended with three coffins carried from the house of Ólavur Riddararós.

This ballad is part of the oral tradition of late medieval origin, practiced in the Faroese chain dance. Variants of this particular ballad were collected on three different islands in the Faroes between 1825 and 1873. An edited version with 38 stanzas was later published and made accessible to a wider public. It is still a popular ballad, often used in the chain dance. Variations of this ballad are known in other countries too, for instance in Denmark, Iceland, Norway, and Sweden. Similar stories of fatal encounters with supernatural women are also known in the British Isles.